Positie en Verkiezingskansen van de AfD in Duitsland

Een diepgaande analyse van de huidige positie en vooruitzichten van de Alternative für Deutschland

Kerninzichten

• Sterke regionale voetafdruk: De AfD heeft een aanzienlijk bereik in Oost-Duitsland, met name in deelstaten zoals Thüringen, Saksen en Brandenburg.
• Nationaal peilingsbeeld: Ondanks nationale peilingen die de AfD op een tweede plaats positioneren, blijft hun rol in de coalitievorming beperkt door politieke isolatie.
• Beperkte regeringskansen: Ondanks de recordresultaten in sommige regionen, zullen ze vanwege het door politieke partijen gehanteerde *cordon sanitaire* waarschijnlijk niet deelnemen aan de regering.

Overzicht van de AfD

De Alternative für Deutschland (AfD) is een rechtsradicale partij die zich in het afgelopen decennium heeft gepositioneerd als een belangrijke politieke kracht in Duitsland. De partij staat bekend om haar eurosceptische, nationalistische en kritisch-populistische standpunten. AfD heeft een uitgesproken imago wat betreft immigratiebeleid, klimaatbeleid en de rol van Europa. Deze standpunten hebben hen enerzijds veel kiezers opgeleverd, vooral in Oost-Duitsland, en anderzijds geleid tot een uitgesproken isolatie in het politieke spectrum. In dit uitgebreide overzicht wordt de huidige positie van de AfD geanalyseerd, evenals hun kansen voor de komende verkiezingen a.s. zondag.

Regionale en Nationale Analyse

Regionale Sterkte in Oost-Duitsland

De AfD heeft in de afgelopen jaren vooral in Oost-Duitsland een sterke aanhang weten op te bouwen. Dit komt door een combinatie van economische achterstanden, demografische veranderingen en een algemeen gevoel van onvrede over de gevestigde politieke orde. In deelstaten als Thüringen, Saksen en Brandenburg heeft de AfD hoge percentages behaalde stemmen, met in sommige gevallen spectaculaire resultaten. Een treffend voorbeeld hiervan is Thüringen, waar de AfD in recente regionale verkiezingen zelfs meer dan 32% van de stemmen behaalde. Deze sterke regionale prestaties geven de AfD een stevige basis in gebieden waar traditionele partijen moeite hebben om aan te sluiten bij de lokale sentimenten.

Economische en Sociale Factoren

Er zijn verschillende factoren die hebben bijgedragen aan de opkomst van de AfD in deze regio’s. Regionale economische problemen, zoals werkloosheid en de overgang van traditionele industrieën naar modernere economische structuren, dragen bij aan onvrede bij een deel van de bevolking. Daarnaast voelen velen zich onvoldoende vertegenwoordigd door traditionele partijen die lange tijd de neiging hebben gehad om een meer gevestigde en centrumpolitieke koers te voeren. Deze kwesties maken dat kiezers op zoek zijn naar alternatieven die hun gevoelens van verwaarlozing en frustratie adresseren.

Nationaal Peilingsbeeld

Nationaal gezien wordt de AfD in de huidige peilingen gepositioneerd als de tweede grootste partij in Duitsland, met een verwacht stempercentage van rond de 18-22% en een aanzienlijk aantal zetels in de Bondsdag. Deze cijfers illustreren niet alleen de groeiend vertrouwen van een deel van de Duitse bevolking in de partij, maar ook de veranderende dynamiek binnen de Duitse politieke arena. Desondanks blijft het nationale politieke landschap gekenmerkt door een kloof. Terwijl de AfD in peilingen goed scoort, is het politieke speelveld fragmentarisch en gebaseerd op regionale variaties.

Politieke Implicaties van Nationale Peilingen

Hoewel de AfD in nationaal opzicht op een recordresultaat lijken te staan, moet er rekening gehouden worden met de dynamiek van de coalitievorming na de verkiezingen. In het huidige politieke klimaat zijn er principes als het *cordon sanitaire* ingebed in de politieke cultuur, wat betekent dat andere gevestigde partijen terughoudend blijven om samen te werken met de AfD. Hierdoor blijft hun mogelijkheid om daadwerkelijk deel te nemen aan een regeringscoalitie uiterst beperkt. Dit betekent dat, ondanks hun sterke peilingsresultaten, de feitelijke invloed van de AfD op beleidsvorming waarschijnlijk kleiner zal zijn dan de cijfers doen vermoeden.

Verkiezingsstrategie en Standpunten

Electorale Strategie van de AfD

De verkiezingsstrategie van de AfD is nauw verbonden met haar kernstandpunten en positionering. De partij speelt in op onderwerpen die resoneren bij kiezers die zich afgewezen voelen door de traditionele politieke partijen. Door scherp te staan op thema’s zoals immigratie, nationale veiligheid en euroscepsis, weet de AfD een specifieke kiezersegment aan te spreken dat op zoek is naar een alternatief. Deze strategie is effectief gebleken in regio’s waar economische onzekerheid en een gevoel van culturele achteruitgang een rol spelen.

Standpunten en Programma

Het verkiezingsprogramma van de AfD kenmerkt zich door een aantal controversiële maar aantrekkelijk bevonden beleidsvoorstellen voor hun achterban. Enkele kernpunten in hun programma zijn:

• Terugkeer naar verbrandingsmotoren: De partij pleit voor een herwaardering van traditionele industriële technologieën, waarbij de nadruk ligt op verbrandingsmotoren.
• Bouw van nieuwe kolencentrales en kerncentrales: In tegenstelling tot veel andere partijen pleit de AfD voor een uitbreiding van de energieproductie op basis van traditionele energiebronnen, wat aantrekkelijk kan zijn voor bepaalde economische sectoren.
• Hervorming van de Europese Unie: De AfD streeft naar een structuur waarin de EU wordt omgevormd tot een bund van Europese naties, met nadruk op economische en veiligheidssamenwerking in plaats van politieke integratie.
• Strenge immigratie- en veiligheidspolitiek: Door een harde lijn te voeren ten aanzien van immigratie en het uitbreiden van veiligheidsmaatregelen, weet de AfD een segment van de bevolking aan te spreken dat bezorgd is over de veiligheid en culturele identiteit.
• Economische en Industriële Strategie: Er is tevens een duidelijke nadruk op het behoud van nationale industriële voordelen, onder meer door het promoten van binnenlandse productie en het versterken van economische onafhankelijkheid tegenover internationale organisaties.

Deze standpunten maken dat de AfD steeds wordt gezien als een partij die buiten de mainstream politieke consensus valt. Dit heeft zowel voordelen als nadelen: enerzijds trekt de partij kiezers aan die het gevoel hebben dat hun zorgen niet door de gevestigde orde worden gehoord, anderzijds leidt dit tot uitsluiting van mogelijke samenwerkingsverbanden met andere partijen.

Invloed van Regionale Economische en Sociale Factoren

De electorale strategie van de AfD is nauw verweven met de regionale economische en sociale context. In Oost-Duitsland bijvoorbeeld spelen historische factoren zwaar mee. Na de hereniging van Duitsland moesten veel regio's een drastische economische en structurele transformatie ondergaan, wat niet in alle gevallen soepel verliep. Dit heeft geleid tot een blijvend gevoel van verwaarlozing dat de AfD in staat is te exploiteren door te wijzen op de tekorten in het beleid van traditionele partijen.

Demografische Dynamiek

De demografische samenstelling van bepaalde regio's, met een verouderende bevolking en een relatief lage inkomensgroei, maakt dat kiezers eerder geneigd zijn tot het omarmen van populistische boodschappen. Deze groepen voelen zich vaak achtergesteld in een samenleving die snel globaliseert en technologisch transformeert. De AfD positioneert zichzelf als een partij die de belangen van deze “vergeten” bevolkingsgroepen behartigt. Dit demografische aspect is een belangrijke factor voor de regionaal sterke prestaties van de AfD, hoewel het ook een rol speelt in de nationale opvatting over de partij.

Risico’s en Beperkingen voor de AfD

Cordon Sanitaire en Politieke Isolatie

Ondanks het opbouwen van stevige peilingsresultaten, staat de AfD voor een structureel probleem in het politieke landschap van Duitsland: de zogenaamde cordon sanitaire. Dit beleid, in de politiek, houdt in dat andere partijen ervoor kiezen om geen samenwerkingsverbanden met de AfD aan te gaan. Deze strategie is breed gedragen door het politieke establishment, en resulteert in het feit dat de AfD vrijwel uitgesloten is van de mogelijkheid deel uit te maken van een regeringscoalitie. Hierdoor blijft hun feitelijke invloed op beleidsvorming beperkt, zelfs als ze als op de peilingen de tweede grootste partij naar voren komen.

Impact op de Regeringsvorming

Het gevolg van deze politieke isolatie is dat, ook al slaagt de AfD erin recordresultaten te behalen in bepaalde regio's en op nationaal niveau, het uiterst onwaarschijnlijk is dat zij daadwerkelijk deel gaan uitmaken van de regering. Kiezers die stemmen op de AfD doen dat vaak uit protest en onvrede, maar als de partij toch een mandaat wint, kan haar impact beperkt blijven tot het uitoefenen van oppositie in plaats van het daadwerkelijk implementeren van beleid. Dit maakt de AfD meer tot een politieke kracht die debat en controverse stimuleert, dan tot een echte beleidsmaker binnen een coalitie.

Veranderende Peilingen en Onzekerheidsfactoren

Een extra risico voor de AfD zijn de fluctuerende peilingen in de aanloop naar verkiezingen. Peilingen zijn vaak gevoelig voor korte termijn gebeurtenissen, politieke debatten en de opkomst van andere partijen. Hoewel de huidige peilingen suggereren dat de AfD op sommige punten recordresultaten zal behalen, kan de dynamiek van de laatste verkiezingsdagen de uiteindelijke uitslag beïnvloeden. Dit maakt het lastig om met zekerheid te voorspellen wat de daadwerkelijke zetelverdeling en invloed van de AfD zal zijn.

De Invloed van Proteststemmen

Een belangrijk element in de onzekerheidsfactor rondom de AfD betreft de impact van proteststemmen. Naast stemverschuivingen kan een gecombineerde mobilisatie van kiezers tegen de AfD, als onderdeel van een bredere afwijzing van radicaal-rechtse ideeën, de finale uitslag beïnvloeden. Daarom houdt men in politieke analyses vaak rekening met de mogelijkheid dat een hoge opkomst van concentrische “anti-AfD kiezers” de invloed en zetels van de AfD onder druk zet. Dit is een dynamiek die (naar verwachting) een belangrijke rol zal spelen in het resultatenpatroon van de verkiezingen a.s. zondag.

Internationale Invloeden en Externe Factoren

Externe Steun en Internationale Observaties

Naast de binnenlandse factoren is er ook sprake van internationale dimensies in het politieke spel rondom de AfD. Hoewel de focus primair ligt op nationale verkiezingen, trekken externe steunbetuigingen en internationale commentaren eveneens aandacht. Er zijn signalen dat de AfD steun heeft gekregen van buitenlandse figuren en netwerken, hetgeen de internationale dimensie van het partijbestand benadrukt. Dit element, hoewel vaak symbolisch en tijdelijk, kan de perceptie van de partij verder verankeren bij zowel binnenlandse als buitenlandse observatoren.

Vergelijking met Andere Extreme Partijen in Europa

De positie van de AfD kan in brede zin worden vergeleken met andere extreemrechtse partijen in Europa. Landen als Frankrijk, Italië en Zweden hebben partijen gezien die op vergelijkbare wijze inspelen op nationale sentimenten, maar die vaak ook met soortgelijke belemmeringen te maken hebben als het gaat om regeringsdeelname. In Duitsland is de combinatie van een sterk regionaal profiel en een duidelijke isolatie op nationaal niveau uniek en vormt dit een dubbele uitdaging voor elke eventuele invloed van de AfD op de daadwerkelijke beleidsvorming.

Interne Dynamiek en Partijstructuur

Een minder besproken maar belangrijke factor is de interne structuur en cohesie van de AfD. Naarmate politieke druk toeneemt, kunnen interne wrijvingen en verschillen in visie binnen de partij zelf fysieke en strategische verdeeldheid veroorzaken. Dergelijke interne conflicten kunnen het vermogen van de AfD om consistent en daadkrachtig op te treden tijdens de verkiezingscampagne ondermijnen. Een sterk intern apparaat is essentieel om de loyale achterban te mobiliseren en om effectief in te spelen op veranderingen in de politieke opvattingen van kiezers.

Communicatiestrategieën en Sociale Media

De AfD maakt intensief gebruik van moderne communicatiekanalen, waaronder sociale media en digitale campagnes, om hun boodschap breed te verspreiden. Ze zetten in op visuele en emotionele communicatie, wat in de huidige digitale tijdperk erg effectief kan zijn. Toch kampt de partij met de tegenreacties van mediakanalen en politieke tegenstanders, die hun standpunten actief bekritiseren en debat omtrent hun ideologie aanwakkeren. Hierdoor blijft de effectiviteit van hun communicatie zowel een kracht als een valkuil, afhankelijk van de context en de intensiteit van de oppositie.

Gedetailleerd Overzicht van Verkiezingsvooruitzichten

Regionale Gebieden: Een Vergelijkende Tabel

Om de regionale verschillen in de prestaties van de AfD overzichtelijk weer te geven, volgt hieronder een tabel die de geschatte stempercentages en de invloed in een aantal kernregio’s in kaart brengt:

Analyse van de Tabel

De tabel illustreert duidelijk dat de AfD vooral in Oost-Duitse regio’s overweldigend presteert. In Thüringen domineert de partij bijna, terwijl in andere regio’s zoals Saksen en Brandenburg de cijfers iets lager liggen. Nationaal gezien is het resultaat een gemiddelde die de AfD als een serieuze oppositiepartij positioneert, maar de variërende regionale resultaten benadrukken dat de politieke kracht van de partij grotendeels regionaal bepaald wordt.

Verwachte Resultaten en Coalitiedinamiek

Uit de nationale peilingen blijkt dat de AfD, ondanks hun indrukwekkende resultaten in delen van Oost-Duitsland, geconfronteerd wordt met duidelijke beperkingen als het gaat om regeringsdeelname. Terwijl de partij recordresultaten kan behalen in kwalitatief belangrijke kiesdistricten, is de algemene afwijzing door andere politieke partijen – mede ingegeven door een algemeen vooroordeel en het handhaven van een streng beleid van uitsluiting – een belangrijke belemmering voor directe invloed op beleid.

Coalitiemogelijkheden

De coalitievorming na de verkiezingen is een cruciaal punt voor de AfD. Tot dusver hebben andere partijen publiekelijk aangegeven geen bereidheid te tonen tot samenwerking. In een politiek landschap waar stabiliteit en beleidscontinuïteit belangrijk zijn, bepalen partnerschappen de machtsverhoudingen aanzienlijk. De AfD's uitgesproken standpunten en controversiële retoriek maken dat zij nooit een logische partner lijken voor partijen die streven naar regeringsaangelegenheden met een bredere consensus in de samenleving.

Daarom verwachten analisten dat, ongeacht het aantal zetels dat de AfD behaalt, hun daadwerkelijke impact in de coalitieonderhandelingen minimaal zal zijn. Dit betekent dat de recordresultaten regionaal een indicatie zijn van onvrede en proteststemmen, maar geen translateerbare invloed op het uiteindelijke regeringsbeleid.

Internationale en Historische Context

Vergelijking met Vorige Verkiezingscycli

Historisch gezien heeft de AfD in de afgelopen verkiezingscycli een opwaartse lijn laten zien, vooral naarmate de onvrede over economische en culturele veranderingen toeneemt. In eerdere verkiezingen was de partij nog een relatief marginale stem, maar de recente jaren hebben een sterke consolidatie laten zien, met een duidelijk aandeel van het electoraat dat de AfD als de enige vernieuwing ziet in een traditioneel centrumgeoriënteerd politiek systeem.

Internationale Afstemming

Hoewel de focus sterk ligt op de binnenlandse politiek, is het interessant te noteren dat de internationale politieke context invloed kan hebben op de manier waarop kiezers de AfD benaderen. Buitenlandse steunbetuigingen en de parallellen met extreme partijen in andere Europese landen versterken de identiteit van de AfD, maar dragen ook bij aan hun isolatie op het internationale toneel. Dit duale effect onderstreept dat, hoewel de partij een krachtige stem heeft, deze stem vaak als een proteststem wordt gezien binnen een bredere context van toenemende euroscepsis en nationalisme.

De Impact van Externe Invloeden

Niet alle externe invloeden zijn direct meetbaar in peilingen, maar zij spelen wel een cruciale rol in de perceptie van de partij. Internationaal heeft de AfD aandacht gekregen van diverse figuren, wat weer terugkaatst binnen de nationale media. Dit fenomeen zorgt er soms voor dat de partij een aura van internationale validatie krijgt, wat op zijn beurt weer kiezers kan mobiliseren die op zoek zijn naar een alternatief voor de traditionele centrumlinks-regering. Toch blijft de daadwerkelijke invloed van dergelijke externe betrokkenheid beperkt, vooral wanneer de binnenlandse politieke dynamiek tegenwerkt.

Historische Parallel en Innovatie in Campagnes

Historische vergelijkingen tonen aan dat opkomende partijen vaak een korte periode doorgaan waarin zij een explosieve groei doormaken. Na deze periode worden ze echter geconfronteerd met structurele beperkingen: interne verdeeldheid, strategische tegenaanpakken door gevestigde partijen, en veranderende economische contexten. Deze dynamiek is tezamen een belangrijke wegwijzer voor de huidige positie van de AfD. De partij heeft geïnvesteerd in moderne communicatie en digitale campagnevoering, wat hen in staat stelt snel te reageren op veranderende omstandigheden. Toch blijft de uitdaging om deze successen op lange termijn te vertalen naar daadwerkelijke bestuurlijke macht, gezien het onwrikbare verzet tegen samenwerking door traditionele partijen.

Toekomstscenario’s voor de Verkiezingen

Scenario 1: Maximale Regionale Succesformule

In dit scenario behaalt de AfD de hoogst mogelijke cijfers in de regio’s waar zij traditioneel sterk staat. Vooral in Oost-Duitsland zien we dat de stemmenaantallen de historische records kunnen evenaren of zelfs overschrijden. Dit zorgt voor een solide basis van zetels regionaal, wat de AfD in staat zou stellen om standpunten en debatten op lokaal niveau intensiever te beïnvloeden. Echter, de negatieve kant is dat deze regionale successen weinig vertaald worden naar nationale beleidsmacht vanwege het gebrek aan coalitievorming. De partij zou in dit geval een prominente rol spelen in de oppositie, wat hen de mogelijkheid geeft om het publieke debat te vormen en de aandacht te vestigen op kwesties als nationale identiteit, migratie en veiligheid.

Effect op de Nationale Politieke Scene

Ondanks recordcijfers in Oost-Duitsland, zou een focus op regionale verkiezingswinst betekenen dat de AfD voornamelijk werkzaam is als een regionale een partij in een gefragmenteerde nationale arena. Dit scenario benadrukt de discrepantie tussen lokale populariteit en nationale regeringsdeelname. De AfD zou gezien worden als een partij die duidelijke electorale steun heeft, maar vervolgens geen daadwerkelijke macht krijgt in de vorm van beleidsimplementatie.

Scenario 2: Veranderende Dynamiek en Protestmobilisatie

Een ander mogelijk scenario betreft een veranderende electorale dynamiek in de laatste uren voor de verkiezingen a.s. zondag. Indien er een hoge mobilisatie plaatsvindt van kiezers die zich allergisch hebben gemaakt voor de bestaande politieke partijen, kan er een significante proteststroom ontstaan die zowel in het voordeel als nadeel van de AfD werkt. Hier kan een verhoogde opkomst onder zowel sympathisanten van de AfD als de anti-AfD beweging leiden tot een complexe zetelverdeling. Hierbij wordt de AfD in sommige regio’s versterkt, maar tegelijkertijd is er een hoge mate van mobilisatie onder andere kiezers die gericht op het blokkeren van hun intrede in een coalitie. Een dergelijke situatie creëert extra onzekerheid en maakt het lastig om voorspellingen met zekerheid af te geven.

Impact op Verkiezingsuitslag

Dit scenario belicht de fragiliteit van peilingen in een dynamisch verkiezingsklimaat, vooral als de opkomst en proteststemmen aanzienlijk afwijken van de norm. De AfD zou in dit geval aanzienlijke stemmachten kennen, maar eveneens geconfronteerd worden met een sterke tegenreactie van kiezers die een duidelijke afwijzing van hun standpunten willen signaleren. Dit dubbelzinnige effect zorgt ervoor dat de coalitievorming na de verkiezingen nog complexer zal worden, en dat alle partijen worden geconfronteerd met de realiteit dat een verlies van vaste stemmen zowel tot versterking als tot verzwakking van de posities kan leiden.

Scenario 3: Stabilisatie en Behoud van de Status Quo

In een meer conservatief scenario waarin de veranderingen in de laatste verkiezingsweken gematigd blijven, is het waarschijnlijk dat de AfD de huidige peilingstrends stabiliseert. Dit zou betekenen dat zij op nationaal niveau een consistent resultaat behalen met de verwachte 18-22% van de stemmen. Hoewel dit een solide basis biedt, betekent het dat zij in de nasleep van de verkiezingen weinig ruimte hebben om beleidsmatige invloed uit te oefenen, gezien het feit dat de andere, meer gevestigde partijen, ondanks een daling in populariteit, hun onderlinge samenwerking en coalities behouden. In dit scenario blijft de AfD dus een provocerende oppositiekracht, die weinig verder reikt dan haar rol als stem van protest en onvrede.

Toekomstige Implicaties

Het behoud van de status quo kan worden gezien als een stabiele, zij het beperkte, positie voor de AfD op de lange termijn. Het stelt de partij in staat haar electorale basis te behouden en haar imago als vertegenwoordiger van onvrede en nationalistisch sentiment vast te houden, maar betekent tegelijkertijd dat er weinig kans is op daadwerkelijke beleidsveranderingen of een realistische deelname aan regeringscoalities. Dit scenario versterkt de rol van de AfD als een vaste speler in de oppositie, waarbij zij de agenda van politieke discussies mede kan bepalen zonder echter de bestuurlijke macht te verkrijgen.

Conclusie en Eindoverwegingen

Samenvattend kan worden gesteld dat de Alternative für Deutschland (AfD) momenteel in Duitsland een gedifferentieerde reputatie heeft opgebouwd. De partij toont een sterke regionale aanhang, vooral in Oost-Duitsland, waar significante successen zijn geboekt in deelstaten als Thüringen, Saksen en Brandenburg. Deze regionale voorsprong resulteert in recordresultaten die haar positioneren als een serieuze oppositiekracht op nationaal niveau. Echter, ondanks de indrukwekkende cijfers in de peilingen, wordt de AfD geconfronteerd met structurele belemmeringen zoals het *cordon sanitaire*, wat inhoudt dat andere politieke partijen vrijwel uitsluiten dat zij deelnemen aan overheidssamenwerkingen of coalitievorming.

Verder worden de kansen voor de AfD voor de verkiezingen a.s. zondag beïnvloed door meerdere factoren: regionale economische problemen, demografische uitdagingen, de mate van proteststemmen en de veranderende politieke dynamiek in de aanloop naar de verkiezingen. Eveneens speelt de interne cohesie binnen de partij een kritieke rol in hun vermogen om deze electorale successen te consolideren. Uiteindelijk zullen, ondanks recordresultaten in sommige gebieden, de beperkingen in coalition building en internationale isolatie ervoor zorgen dat de AfD waarschijnlijk als oppositiepartij zal blijven functioneren, waarbij zij invloed uitoefent door debatten te stimuleren en de politieke agenda mede te bepalen zonder directe regeringsmacht.

De uiteindelijke uitkomst van de verkiezingen is afhankelijk van de regionale verschillen, de opkomst en de mobilisatie van zowel voor- als tegenkiezers. Deze factoren samen vormen de electorale dynamiek waarin de AfD opereert. Hoewel de partij recordresultaten behaalt in sommige cruciale regio’s, blijft hun kans om daadwerkelijk de regering te vormen uitzonderlijk klein. Dit verklaart mede de schijnbare discrepantie tussen hun populariteit in peilingen en hun daadwerkelijke invloed op nationaal beleidsniveau.

Referenties

• German Election Polls - The Times
• German Politics Analysis - Politpro
• AfD Election Program 2025 - RND
• Elections 2025 in Germany - Duitsland Instituut
• AfD Rising in Polls - NU.nl
• Future of German Politics - NRC
• East Germany and the AfD - NRC

Aanbevolen Verdiepende Vragen

Wat zijn de belangrijkste standpunten van de AfD over migratiebeleid?

Hoe beïnvloeden regionale economische factoren de politieke voorkeur in Oost-Duitsland?

Analyse van de rol van het cordon sanitaire in de Duitse politiek

Wat is de invloed van internationale steun op extreemrechtse partijen in Europa?